هیدروسفالی (Hydrocephalus)

مسدود شدن راه جریان و جذب مایع مغز و نخاع را که موجب بزرگ شدن بطن های طرفی مغز می گردد هیدروسفالی می نامند. با اینکه بزرگ شدن بطن ها در اسکن CT  و  MRI بوضوح دیده می شود، در مواردی تشخیص آن از بزرگ شدن بطن ها بعلت تحلیل مغز (هیدروسفالی جبرانی) مشکل است. در نوزادان علت آن اغلب در اثر بسته بودن جریان مایع مغز از مجرای آکودوک سیلویوس (مجرای بین بطن سه و چهار) بوده، که موجب افزایش فشار داخل بطن های طرفی و بطن سه و بزرگ شدن آنها می‌گردد، ولی فشار مایع در بطن چهار و اطراف مغز و نخاع پایین می باشد. این نوع هیدروسفالی را نوع انسدادی می نامند. در سنین بالا بسته بودن جریان مایع مغز و نخاع در ناحیه فضای سوب آراکنوئید بوده و موجب بزرگتر شدن همه بطن ها و افزایش فشار مایع در بطن ها و اطراف مغز و نخاع می گردد. این نوع هیدروسفالی را نوع مرتبط(Communicating) می نامند. در کودکان زیر دو سال بعلت باز بودن سوتورهای جمجمه هیدروسفالی موجب بزرگ شدن اندازه سر بیش از رشد مترقبه می شود، در بزرگسالان سیر هیدروسفالی تدریجی بوده و موجب اختلال در راه رفتن و حافظه می گردد. با افزایش تدریجی فشار مایع مغز و نخاع و بزرگتر شدن بطن ها، سطح جذب مایع بیشتر شده و در نتیجه فشار مایع به حال طبیعی می رسد. این وضعیت را هیدروسفالی با فشار طبیعی می‌نامند. در موارد حاد در مدت شش ساعت حجم بطن ها تا 80 درصد بزرگ می شود. در اسکن MRI علاوه بر بزرگی بطن ها و آتروفی مغز نفوذ مایع در ماده سفید مغز مشاهده می شود. در مواردی وضعیت ثبات یافته و متعادل تولید و جذب مایع مغز و نخاع با بزرگی بطن ها و آتروفی مغز سالها تحمل می شود. ممکن است ضربه های خفیف سر موجب بهم خوردن وضع وضع جبرانی بشود.

هیدروسفالی در کودکان بعلت ناهنجاریهای مادرزادی کیاری (Chiari)، تنگی آکودوک بعلت ناهنجاری مادرزادی یا خونریزی و عفونت نوزادی داخل بطن ها پدید می آید. بزرگ شدن سر با نازک شدن استخوان ها و جدا شدن سوتورها و در موارد پیشرفته آتروفی اوپتیک و اختلال حرکت چشم ها و اختلال تعادل و راه رفتن مشاهده می شود. در موارد حاد تهوع و استفراغ ديده می شود.

در نوزادان تحریک پذیری، مشکل تحمل تغذیه، بی حالی و استفراغ وجود دارد. در کودکان سنین بالاتر علاوه بر علائم فوق، سردرد، فلج یک یا دو طرفه اعصاب کرانیال ششم موجب انحراف چشم ها به داخل و دو بینی و اختلال تعادل در راه رفتن پدید می آید. در نوزادان بخصوص در پرمچورها(نارس) با سونوگرافی مکرر افزایش فزاینده بطن ها مشخص می شود.  5 درصد این موارد در آینده به شانت نیاز پیدا می کنند. ثبت دور سر در برگ مخصوص رشد نوزاد و کودک در فواصل معاینه تغییرات اندازه دور سر را از استاندارد رشد نشان می دهد. در کودکان سنین بالاتر دور سر بزرگ نمی شود، افزایش فشار مغز با بسته شدن مسیر جریان مایع بعلت های یادشده یا تومورهای مخچه و ساقه مغز و عفونت های داخل جمجمه موجب سردرد، استفراغ، اختلال دید و تعادل و سایر علائم مربوط به عامل ایجاد کننده را ظاهر می نماید. در معاینه، تورم پاپی، فلج چشم، عدم تعادل و تشدید رفلکس ها جلب توجه می کند. در موارد درمان نشده عوارض تاخیر رشد و نارسایی هورمونی پدید می آید. معالجه هیدروسفالی گذاشتن شانت است که مایع درون بطن طرفی را به فضای پشت پریتوان منتقل می کند. با بزرگ شدن کودک تعویض شانت ضرورت پیدا می کند.

تشخیص و تصمیم گیری شانت گذاری در هیدروسفالی در افراد بالغ مشکل است مخصوصاً در افراد سنین بالا که با ضایعات عروقی متعدد و کوچک و پارکینسون همراه باشند. انجام اسکن CT  و  MRIدر کلیه بیماران پارکینسونی برای تشخیص هیدروسفالی ضرورت دارد. سیسترنوگرافی با تزریق ایزوتوپ به مایع نخاع و پایش جریان آن برای تفکیک اشکال مختلف ضایعات و احتمال پاسخ به شانت کمک می کند.در حال طبیعی ایزوتوپ تزريق شده به مايع نخاع وارد بطن ها نمی شود و از طریق سوب آراکنوئید دور نیمکره ها جذب می شود.

در هیدروسفالی با فشار طبیعی بر عکس نوع جبرانی آلزایمر بزرگی بطن های طرفی بدون آتروفی نواحی تمپورال در MRI وجود دارد. قبل از اجرای شانت گذاری گرفتن مایع نخاع به مقدار حداکثر ممکن و پایش پاسخ مساعد از نظر اصلاح راه رفتن و حافظه و کنترل ادرار به قضاوت نتيجه عمل كمك مي كند. اسکن اسپیکت و اسکن دانسیته پروتون نیز در تفکیک موارد فوق کمک كننده است. عوارض بعد از شانت گذاری در 25 درصد موارد بصورت عفونت و هماتوم سوب دورال بعد از عمل پیش می آید. عدم پاسخ مناسب به عمل جراحی باعث شده که با تردید بیشتری بیماران برای عمل انتخاب بشوند.

گزارش سیر بیماری هیدروسفالی در یک فرد جوان:

پسر 14 سله در سال 1380 با اختلال تعادل و لرزش دستها بدنبال سرماخوردگی مراجعه نموده بود، از 3 سال قبل لرزش خفیفی در دستهایش داشت و از 6 ماه قبل بی علاقگی، موجب افت تحصيلی شده بود. به غیراز یکبار تشنج با تب در 3 سالگی بیماری قابل ذکری در گذشته نداشت، در معاینه مختصر کمی تعادل در راه رفتن و لرزش ارادی در دستها، اختلال عصبی دیگری مشاههد نشده بود. حرکات چشم ها و ته چشم ها و رفلکس های وتری طبیعی بود. تب و سردرد و استفراغ نداشت. در CT اسکن بزرگی بطن های طرفی و بطن سه مشاهده شد. بیمار با دریافت نیم قرص آستازولامید 250 میلی یکبار در روز در مدت یک هفته بهبودی نشان داد و در اسکن کنترل 2 هفته بعد کاهش مختصر حجم بطن ها مشاهده شد.

بیمار تا فروردین 1390 مشکلی بیماری نداشت و بکار کشاورزی مشغول بود در آن تاریخ اختلال تعادل بصورت خم شدن غیر ارادی به جلو موقع نشستن و یکبار افتادن با بیهوشی به مدت یک دقیقه بدون تشنج ظاهر شده بود. در معاینه اختلال تعادل در نشستن و راه رفتن و تشدید رفلکس های وتری در پاها مشاهده شد. حرکات چشم ها و ته چشم در معاینه طبیعی بود، سردرد و منگی و اختلال کنترل ادرار نداشت، خواب و اشتها به غذا طبیعی بود. اسکن CT بزرگی بطن های طرفی و بطن 3 را در حد شدید نشان داده بود. بیمار پس از 2 هفته دریافت آستازولامید 250 میلی گرم نیم قرص دوبار در روز رفع کامل علائم عصبی را نشان داد.

این سیر بیماری نشان دهنده وضعیت هیدروسفالی ثبات یافته است که گاه و بیگاه و بدون علت مشخص با علائم بهم خوردن وضعیت جبرانی مراجعه نموده و نیاز به اقدام جراحی نداشته است.

مطالب جدید در مورد هیدروسفالی جنین و نوزاد در لینک زیر موجود است.
http://www.fetalhydrocephalus.com/hydro/info-Congenital-Hydrocephalus.aspx

این نوشته در تخصصی ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

3,041 Responses to هیدروسفالی (Hydrocephalus)

  1. مهدی29 می‌گوید:

    سلام آقای دکتر..آیا سر و جمجمه و پیشانی از 25سالگی بزرگتر میشه یا نه.تو رو خدا راهنمایی کنید چون من از ترس بزرگ شدن غذا نمیخورم .الان 30سالمه و از عکس های که قبلا گرفته متوجه میشم سال به سال جمجمه و پیشانی بزرگتر میشن و بی ریخت.بعد سال دوم اینکه چند ماه پیش خواهرم فوت کرد و مشت های زیادی به سرم کوبیدم و الان حس میکنم سرم خیلی بزرگتر شده.آیا مشت کوبیدن باعث تغییر شکل سر و جمجمه میشه

  2. حمید می‌گوید:

    سلام اقای دکتر من سال گذشته بر اثر ضریه مغزی و خونریزی سابدورال منجر هیدروسفالی و گذاشتن شنت مغزی شدم که یطن 3 و بطن های جانبی گشاد شده….بعد از گذشت 1 سال و گرفتن MRIو مراجعه به پزشک به من گفتند مغزت داره یکم اب جذب میکنه….و برای این که شنت رو برداری باید سر شنت رو گره بزنیم تا بطور کامل مشخص بشه که ایا امکلن جذب کامل وجود داره با نه…..اقای دکتر ایا همچبن رویکردی برای مغز وجود داره که خودش رو ترمیم بکنه ایا واقعیت داره همچین امری ایا شما تا حالا با چنین مسله ای روبرو شدید…..و همچین بر اثر ضربه مغزی حس بویاییم رو از دست دادم که با گذشت 1 سال حدود 60% حس بویایی رو با تمرین بویایی و ویتامین B1300 , B12 بدست اوردم ….اقای دکتر مگر با قطع اعصاب بویایی حس بویایی از بین نمیرود پس چرا من بوها را بطور نیمه کامل دریافت میکنم ….بزای بهتر شدن بویایی چیکار کنم لطفا راهنمایی کنید اقای دکتر از این وضعیت که نمیتونم بوهارو درک کنم زندگی بران عذاب اور شده…حس بویاییم طوری شده مه بعضی از روزها بویاییم تا 80 درصد خوب میشه و به خودم امیدوار میشم و خیلی از روزها 2 درصد میشه و عذاب اور …..لطفا راهنمایی کنید

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      احتمالا قسمتی از رشته های آسیب دیده بویائی در حال ترمیم بوده این اختلال بدرجاتی دوام مییابد. کم کردن استرس و دوری از آلودگی هوا و شستشوی منظم بینی با سالین نرمال و تغذیه مناسب خوب است. اگر از نظر تغییرات حجم بطنها و کارگرد مغزی اعم از دید و حافظه و تعادل مشکل ندارید احتمالا دستکاری لازم نخواهد بود. بعضا با گذشت زمان دیواره بطنها برای جذب مایع تحت فشار نفوذ پذیر میشوند و کارکرد شانت را تامین میکند ولی اگر شانت مشکلی ایجاد نکند نیاز به تغییرات ضرورت نمی یابد.

      • حمید می‌گوید:

        سپاسگذارم اقای دکتر از پاسختون
        نخیر اقای دکتر در این مدت خداروشکر هیچ گونه اختلالی برای من اعم از حافظه هیچ گونه تغییری نداشتم و مثل گذشته خوب یاد میگیرم و خاطره های دوران خدمت و حتی اسامی هم خدمتیهامو به یاد میارم و از نظر حفظ تعادل هم هیچ گونه مشکلی ندارم براحتی موتور سواری میکنم از پله بالا و پایین میپرم…و خدا رو شکر نه سردردی و نه حالت تهوعی….تنها مشکل اینجاست که با داشتن شنت نمیتونم کنار بیام انگار یه جسم اضافه تو بدنم هست و همش به خودم گیر میدم و پیگیر هستم که اگه بشه این شنت رو بردارم و حذف کنم و مثل گذشته به همون دوران گذشتم که همه چیز روال عادی رو طی میکرد برگردم…و بخاطر همین مسئله یعنی وجود شانت ازدواج نمیکنم …دوست ندارم. در مسیر زندگی اگه شنت خراب بشه یا عفونت پیدا کنه و من مجبور به اصلاحش باشم همسر ایندم بدونه من یک بیمار هیدروسفالم و شنت دارم ….روحیم اصلا خوب نیست …همش احساس میکنم به ته خط رسیدم اقای دکتر لطفا راهنماییم کنید اقای دکتر ایا راهی برای حذف شنت وجود داره که من شنت رو بردارم ….سال گذشته که به پزشک مراجعه کردم گفت هیدروسفالی بر اثر خونریزی بوده و اگه بخوای اندوسکوپی کنی احتمال 50% داره که رفع بشه و بهتره که دست بهش نزاری …نظر شما چیه اقای دکتر ایا احتمال باز شدن مجرای گرفته شده با گذشت زمان وجود داره که هیدروسفالی درمان خودبه خودی بشه و شنت بلا استفاده در سرم باقی بمونه یا نه….که نیازی به پیگیری نداشته باشم ….مثل الان که عکس نشون دادم میگند بطن ها یکم خودش رو بازسازی کرده ….ایا امکان درمان کامل خودبه خودی هست ایا مغز به شنت عادت میکنه و دائم باید باشه…..

        • دکتر سیفی می‌گوید:

          غیر از آنچه در پاسخ اولیه دادم چیزی بیشتر تصورم نمی آید. ممکن است جراح آشنا به وضعیت شما بهتر راهنمائی کند.

  3. زهره می‌گوید:

    سلام کودکی چهل روزه دارم که سونوگرافی که اخیرا از مغز و کبد و طحال اون انجام دادم اینگونه است: هر دو نیمکره مغزی توسط مایع پر شده است و مابقی مانده هایی از نسج کورتیکال در ناحیه تالاموس و حفره خلفی دیده می شود FLAX رویت شد.کبد بزرگتر از حر نرمال 1/5 سانتیمتر زیر لبه دنده ای دارای اکوی پارانشیمال طبیعی است و طحال با دیامتر طولی 72 میلیمتر 1 سانتیمتر زیر لبه دنده ای دارای اکوی پارانشیمال طبیعی است و این کودک قرص وان گان سیکلویر هر 12 ساعت یک یازدهم مصرف می کنه چون عفونت داشت این قرص مصرف می کرد حالا با این وضعیت دکتر جراح گفته که عمل شنت انجام نمی ده اگه برای این کودک هیچ عملی انجام نشه فقط همین قرص بخوره چقدر زنده می مونه؟ با خوردن این قرص احتمال خوب شدن عفونت و خوب شدن کبدو طحال وجود داره؟ خوهش می کنم راهنمایی کنید چون هر دکتری یه جوابی بهم می ده اوضاع خوبی ندارم ممنون از شما

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      مصرف قرص برای کنترل عفونت ویروسی روی عوارض پدید آمده مغزی که تکامل مغز را مختل نموده موثر نیست عمع شانت هم با خالی کردن آب کمکی به تشکیل مغز نمیکند. در موارد ناهنجاری شدید بهتر است سیر تحول را به طبیعیت واگذار نمود. البته نظر من روی اطلاعاتی است که شما داده اید.

  4. دکتر سیفی می‌گوید:

    به همه سوالات رسیده تا آخر وقت شب پاسخ داده میشود.

  5. محمد می‌گوید:

    سلام . تکان دادن انگشتان پا در مینومننگوسل نشانه فعال بودن اعصابه کل پا هست ؟
    تحریک بیضه ها و الت تناسلی هنگام ادرار نشانه ی ارادی بودنه ؟

  6. سمیه می‌گوید:

    چرا نوشته های من ارسال نمیشن؟

  7. دکتر سیفی می‌گوید:

    در معاینه اعصاب بهتر میشود از سالم بودن همه ریشه های عصبی مطمئن شد.

  8. دکتر سیفی می‌گوید:

    هر نوشته بعد از مطالعه همان روز پذیرفته و پاسخ داده میشود.

  9. سيمين می‌گوید:

    سلام دكتر قبلا گفتم دختر هجده ماهه من كه الان بيست و سه ماهشه إتروفي خفيف مغزي داره دكتر الان رو دو تا زانوش وايميسه و به حالت دروازه بستن هم به اصطلاح قديميها وايميسه دو تا دست از طرفين را بگيريم راه ميره اما تنهايي نه حرفم اگه مجبور بشه مامان بابا هام اب نه ميگه تو رو خدا بگيد چه كنم از كار درماني بهم ميگن بچه شما حساسيت كف پاش بالاست بايد تابش بدي تا مايع گوش ميانيش به تعادل برسه دكتر دارم ميميرم از غصه بگيد چه كنم دارة چي لازم داره

  10. دکتر سیفی می‌گوید:

    برنامه کاردرمانی بایستی با نظر متخصص مغز و اعصاب کودکان و اجراء کاردرمانگر مجرب پیگیری شود.( حساسيت كف پاش بالاست بايد تابش بدي تا مايع گوش ميانيش به تعادل برسه ) برایم نامفهوم است

  11. ناشناس می‌گوید:

    با سلام دکتر
    من دختری 19 ساله ام، در 2 سالگی عمل کردم و شنتی رو در سرم قرار دادن اصلا مشکلی نداشتم تا اینکه 2 سال پیش بخاطر سر درد های شدید به دکتر مراجعه کردم و دکتر اقدام به تعویض شنت داخل سرم کرد ، بعد از اون عمل هر چند وقت یک بار دچار سردرد های شدید همراه با تهوع و استفراغ میشم و یک بار هم تشنج کردم و هر چی به دکتر مراجعه میکنم میگن سالمم و هیچ مشکلی ندارم
    لطفا راهنمایی کنید
    با تشکر

  12. دکتر سیفی می‌گوید:

    در مرحله حاد سي تي مغز علت را مشخص ميكند اكر كاركرد شانت خوب باشد احتمال ميگرن مطرح ميشود

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


سه + 1 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>