میگرن

میگرن مجموعه علائم متنوع عصبی و سردرد را شامل می شود که با زمینه ژنتیکی و فامیلی ظاهر شده  و شیوع آن اغلب از نوجوانی است. شیوع میگرن در خانم ها حدودا 18% و در درمردان 6% است. اغلب بصورت سردرد عود کننده بوده و هر بار از 4 ساعت تا 3 روز دوام می یابد . بعضا با تهوع و گیجی و حساس شدن به نور و صدا همراه می شود. تکرار حملات از چند بار در ماه تا هر چند ماه یکبار متغیر است. حملات میگرن معمولا بدنبال بی خوابی، عصبانیت، بهم خوردن نظم و وقت استراحت و غذا ظاهر می شود. در خانم ها میگرن قبل از عادت ماهانه قاعدگی بیشتر دیده می شود.

در مواقعی میگرن شدید، سردرد مداوم بمدت چند روز فعالیت روزمره شخص را مختل می نماید. در مواردی میگرن صرفا بصورت علائم عصبی بوده و بدون درد می باشد.

سردرد و دیگر علائم اغلب با خوابیدن برطرف می شود. استثناً میگرن منجر به عوارض مغزی گذرا و یا دایم می گردد.

آناتومی و فیزیوپاتولوژی درد در میگرن

اعضای حساس به درد در سر عبارت است از پرده های مغز، دیواره شراین و وریدها و عضلات و رابط های (فاشیا) چسبیده به استخوان های سر می باشند. این مناطق از شاخه افتالمیک عصب سه قلو منشعب شده و محل شروع آن از هسته کدال تریژیموی ساقه مغز است که تا سگمان C3 گردن ادامه دارد. با تحریک مراکز مختلف عصبی از جمله قشر مغز و ساقه مغز و انتقال آن به اعضای حساس به درد و با ترشح انتقال دهنده های التهاب زا (ترانسمیتورهای نوروپپتید، نیتریک اکساید، سابیستنس P، کالسیتونین، نوروکینین A) اتساع عروقی و تراوش پروتئین به بیرون رگ ها پدید می آید.ترکیبات ارگو، تریپتانها، آسپرین، ایندومتاسین و …. با اثر انقباضی عروقی و مهار گیرنده های ساقه مغز مانع درد میگرنی می شوند. مغز افراد میگرنی آستانه تحریک پذیری پایینی به عوامل مختلف دارند.

میگرن عادی

در این نوع میگرن علایم مغزی قبل از حمله وجود نداشته، گاهاً تغییر در خلق و اشتها قبل از شروع میگرن احساس می شود. سردرد در ناحیه گیجگاه و پشت چشم و یا در ناحیه پشت سر و گردن، اغلب یک طرفه و ضربان دار بوده و حساس به لمس و فشار می باشد.

میگرن با اورا

در این نوع میگرن علایم عصبی متنوع بعلت اسپاسم قسمتی از شریان های مغز و چشم، کم خونی ناشی از آن پدید می آید. اختلال دید در یک طرف از هر دو چشم بعلت اسپاسم شریان مغزی خلفی و یا در یک چشم بعلت اسپاسم شریان رتین (شبکیه)  ظاهر می شود. گسترش تاری دید و یا اشکال مختلف اختلال دید سیر پیشرفت تدریجی داشته و پس از 20 دقیقه تا یک ساعت پسرفت و بهبودی تدریجی نشان می دهد. اختلال حس نیز در صورت یا دست بطور یک طرفه سیر صعودی داشته و بعد از 30 تا 60 دقیقه فروکش می کند.اختلال حرکتی میگرن ندرتاً به شکل فلج گذرا یا تشنج ظاهر می شود.اختلال تکلم واختلال خواندن و نوشتن نیز گاها در مرحله اورای میگرنی مشاهده می شود.از علایم نادر اورای میگرن فراموشی گذرا، اختلال روانی موقت وتوهمات است.اورای میگرنی در جوانان با صرع و در سالمندان با سکته مغزی اشتباه می شود.بررسیهای پاراکلینیکی  با نوار مغز و اسکن CT وMRI در میگرن معمولاً طبیعی است.

میگرن با علایم ساقه مغز

در کودکان و نوجوانان و به ندرت در برگسالان اسپاسم شریان بازیلر موجب کم خونی ساقه مغز شده و با علائم سردرد پشت سری و تاری دید دو طرفه، استفراغ، گزگزانتهاها،اختلال تعادل وتکلم،وندرتا تشنج و کوما همراه می گردد.گاهاً بروز کوما بدون اورا یا دیگر علائم میگرن مشکل تشخیصی با دیگر بیماریها را پیش می اورد.

میگرن با فلج چشمی

میگرن در کودکان گاهی با درد چشمها و استفراغ ظاهر شده و بمدت یک تا چهار روز دوام می یابد.افتادگی پلک وانحراف چشم بعلت فلج عصب سوم کرانیال و ندرتاً سایر اعصاب حرکتی چشم پدید می آید.در این موارد بررسی با اسکن مغز اغلب  طبیعی است. آنژیوگرافی برای رد احتمال آنوریسم بعمل می آید.

میگرن  با  عارضه عصبی

بعضاً میگرن موجب فلج یک طرفه صورت و دست شده و ندرتا بطور تکراری مشاهده می گردد.ضعف از چند ساعت تا چند هفته دوام می یابد.در اسکنMRI و CT مغز ایسکمی گذرا و بندرت انفارکتوس مشاهده می شود. در میگرن همیپلژیک فامیلی فلج یک طرفه با اختلال تعادل و نستاگموس و بعضا کما مشاهده می گردد. این اختلال مربوط به ژن کروموزم 19P13 بوده و این ژن و چند ژن دیگر در مبتلایان به انواع دیگر میگرن ها نیز وجود دارد.

در معاینه فیزیکی بیماران میگرنی معمولا زمینه های تشدید کننده میگرن از قبیل تحریک پذیری، افسردگی، چاقی و فشار خون مشاهده می شود. بررسی های تخصصی از قبیل آزمایشات اختلالات متابولیک(آنتی فسفولیپید آنتی بادی …) و آنژیوگرافی در موارد استثنایی ضرورت پیدا می کند. وجود سایر بیماریهای مغزی و عروقی از قبیل مالفورماسیون AVM و آنوریسم دلیل بر نبود میگرن در بیمار نمی باشد. در آزمایش خون گاهاً کمی منیزیم مشاهده می شود. منیزیم در فسفریلاسیون اکسیداتیو میتوکندری ها و گیرنده های NMDA (N-methyl-D-Aspartate)و جلوگیری از تحریک پذیری نورون ها دخالت دارد. پلاکت های خون بیماران میگرنی در تماس با کاتاکلامین ها و سروتونین و تیرآمین چسبندگی بیشتر نشان می دهند. به علت این پدیده بیماران میگرنی زمینه ترومبوز عروقی بیشتری دارند. در اثنای میگرن سروتونین خون بالا و سروتونین پلاکت ها کم می باشد. درمراکز عصبی محل اصلی تولید سروتونین در هسته Raphe ساقه مغز بوده و از این مرکز به واسطه ارتباط نورونی گسترده به سایر مناطق مغز منتقل می شود. با تخریب مراکز تولید سروتونین، افراد غیر میگرنی به میگرن مساعد می شوند. تولید داروهای موثر روی گیرنده های سروتونین در کنترل میگرن تحول عظیم ایجاد نموده است.

درمان میگرن

در درمان میگرن توضیح ماهیت و سیر بیماری به بیمار اهمیت دارد. اطمینان از نبود ضایعه مغزی و بیماری خطرناک به درمان کمک می کند. در درمان میگرن موضوع درد را نباید مسئله روانی تلقی نمود. در موارد تردید تشخیص انجامCT  یا MRI ضرورت پیدا می کند. اجتناب از عوامل برانگیزنده میگرن مانند استرس، الکل، قهوه، سیگار، بی خوابی ، خستگی و…. برای بیماران توصیه می شوند. داروهایی مانند نیفیدیپین، تئوفیلین، نیتروگلیسیرین، استروژن و… باعث تشدید میگرن می شوند. غذاهای کنسرو شده حاوی نیتریت ها و گلوتامات سدیم، باعث تشدید میگرن می شوند. غذاهای حاوی تیرامین مانند پنیر کهنه و کبد مرغ و… میگرن را برمی انگیزد. بوهای تند، صداهای بلند و اختلال در برنامه خواب و غذا از عوامل برانگیزنده میگرن است.

درمان علامتی میگرن (کنترل درد و حمله)

در مرحله اورا تیریپتان های تزریقی، آسپرین، آستامینوفن، ناپروکسین و بروفن و…. به تنهایی یا توام با کافئین برای کنترل حمله درد معمولا کافی است. معمولا بیمار با دریافت مسکن و خواب و استراحت از پیشرفت درد راحت می شود.

  • تریپتان ها: آگونیست های گیرنده های سرتونین 5HT1B بوده و موجب تنگی عروق مراکز عصبی و نیز کاهش آزاد شدن نوروپپتیدهای جدار رگهای محیطی می شوند. تزریق زیر جلدی سوماتریپتان(Sumatriptan) و مصرف خوراکی زولمی تیریپتان (Zolmitriptan) در مدت یک ساعت معمولا سر درد را برطرف می کند. عوارض شایع این نوع داروها احساس گزگز در انتهاها و احساس فشار در سینه به مدت کوتاه می باشد. تجویز این داروها در بیماران با نارسایی کرونر و فشار خون کنترل نشده و نیز در دوران حاملگی و شیردهی مجاز نمی باشد. همچنین در میگرن فلجی و عارضه عصبی و میگرن در دوران حاملگی و شیردهی نباید تجویز شود.
  • ارگتامین تارتارات: مکانیسم اثرش مانند تریپتانها است. از راه دهان به مقدار 2 میلی گرم و یا به صورت تزریق دی هیدروارگوتامین 5/0 تا 1 میلی گرم زیر جلد مصرف می شود با تزریق متوکلوپروماید 10 میلی گرم IV و یا سولفات منیزیم 1 گرم و یا کلرپرومازین نیم میلی گرم IV اثر آن تقویت می شود.
  • دگزامتازون: تزریق عضلانی یا وریدی به همراه داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی در موارد مقاوم موثر است.

پیشگیری حملات میگرن

درمواردی که سر درد بیش از چند بار در ماه بوده و یا حملات گاه و بیگاه بسیار شدید باشد درمان پیشگیری به مدت سه ماه یا بیشتر تجویز می شود.

  • بتابلوکرها: پروپرانولول 80 تا 240 میلی گرم در روز تجویز می شود. سایر ترکیبات بتابلوکر از نظر تاثیر و عوارض تفاوت زیادی با پروپرانولول ندارد. عوارض این داروها کاهش فشار خون و ضربان قلب، آسم، افسردگی، ناتوانی جنسی، بی خوابی، چاقی، کابوس و افزایش قند در بیماران دیابتی میباشد.
  • ضد افسردگی های سه حلقه ای: در درمان میگرن آمی تریپتیلین و ترکیبات مشابه آن از مقادیر کم 10 میلی گرم شروع شده تا مقدار 150 میلی گرم افزوده می شود. اثر آن ممانعت از برداشت مجدد نورآدرنالین و سروتونین بوده و عوارض آنها به صورت خواب آلودگی و اثرات آنتی کلینرژیک (خشکی  دهان و تاری دید و مشکل دفع ادرار و ….) می باشد.
  • مسدود کننده های کانال کلسیم: وراپامیل و ترکیبات مشابه آن از طریق جلوگیری از اسپاسم عروقی و مهار برداشت سروتونین مانع حملات میگرن می شود.
  • ضد صرع ها: والپروات به صورت دی والپرواکس 500 تا 1500 میلی گرم در 50 درصد موارد حملات میگرن را کاهش می دهد. عوارض این دارو گیجی، خستگی، چاقی، ریزش مو، بروز کیست تخمدان، عوارض کبدی و ممنوعیت مصرف آن در حاملگی است. توپیرامات موثرترین دارو در پیشگیری میگرن در بین این گروه از داروهاست. روی گیرنده های GABA و گلوتامات اثر می کند. ضمن کنترل میگرن باعث کاهش وزن می شود. عوارض موقت آن اختلال شناخت و گزگز انتهاها در تعدادی از بیماران است. در افراد با زمینه گلوکوم نباید تجویز شود. گاباپنتین و سایر داروهای ضد صرع اثرات کمتری دارند.

کنترل میگرن زمان قاعدگی

معمولا از 2 روز قبل تا 3 روز بعد قاعدگی به جهت کاهش استروؤن و پروستاگلاندین F و ملاتونین پدید می آید. کنترل حملات با تجویز دوره ای ملاتونین به همراه داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی انجام می گیرد.

قرص های ضد حاملگی و میگرن

قرص های ضد حاملگی اغلب موجب تشدید میگرن و گاهی عوارض شدید عروقی مغزی به علت ترومبوز شریانی یا وریدی می گردد. در افراد با سابقه فامیلی سکته مغزی، چاقی، فشار خون، چربی خون بالا و مصرف سیگار احتمال عوارض بیشتر است. ترکیبات ضد حاملگی پروژسترونی به تنهایی عامل تشدید میگرن نمی باشد.

میگرن و حاملگی

در 70 درصد موارد میگرن در دوران حاملگی خود به خود فروکش کرده و یک هفته بعد از زایمان عود می کند. در موارد سردرد میگرن با حاملگی درمان با آستامینوفن و روش های بیوفیدبک معمولا برای درمان کافی است ولی در موارد میگرن مداوم که خطر بیشتری در حاملگی دارد تزریق استروئیدها ضرورت پیدا می کند.

سردرد همه روزه

اگر سردرد بیش از 15 روز در ماه و بیش از سه ماه متوالی وجود داشته باشد و اگر عوامل ارگانیک مغزی (عفونی، تومورال، عروقی، بیماری های سیستمیک و…) منتفی باشد میگرن مزمن یا سردرد تانسیونی مزمن و یا سردرد ناشی از عادت به مسکن ها و ترکیبات ارگو مطرح می شود. در سردردهای مزمن و مقاوم، مسائل روان تنی، افسردگی، اعتیاد به الکل و یا مواد مخدر مطرح می شود. در این موارد حل مشکل اصلی و تغییر رویکرد به مسائل زندگی توصیه می شود.

سردرد کلاستر یا سردرد هیستامینی

این نوع میگرن به طور دوره ای به مدت چند روز تا چند هفته در یک طرف پیشانی و کاسه چشم و صورت به طور درد شدید ضربان دار با آب ریزش چشم و گرفتگی بینی همراه بوده و در مردان شایع است. کنترل درد و پیش گیری آن مانند میگرن عادی است.

این نوشته در تخصصی ارسال و , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

110 Responses to میگرن

  1. ستاره می‌گوید:

    آقای دکتر سلام…… متشکرم که با حوصله تمام سوالات را پاسخ می دهید.. بنده سردرد میگرن دارم برخی مواقع همرا این سردرد سرگیجه دارم احساس می کنم تعادل راه رفتن ندارم..میگرن من بستگی به وضعیت تغذیه و اعصاب و گرما و نور آفتاب بدتر می شه و زمانی بوههای تند استشمام کنم شدت می گیره. میخوام بدونم این سرگیجه همراه با سردرد میگرن علتش چیه واقعا نگرانم….چون من قبلا سینوس اسفنوئیدم هم عفونی بود سرگیجه داشتم…و در واقع سینوزیت من هم فعاله و بصورت فشار در پیشانی و چشم و صورت و درد خفیف ظاهر میشه… جناب دکتر سر گیجه های من مربوط به سینوزیت است یا میگرن؟ ضرورت درمان میگرن و سینوزیت کدام ارجحیت دارد؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      عوارض سینوزیت اغلب گذرا و و خود محدود است، سرگیجه عود کننده به همراه سردرد اغلب بعلت میگرن است، با درمان میگرن احتمالا سردرد و سرگیجه منتفی جواهد شد.

  2. حمیده می‌گوید:

    آقای دکتر سلام…… متشکرم که با حوصله تمام سوالات را پاسخ می دهید.. بنده سردرد میگرن دارم برخی مواقع همرا این سردرد سرگیجه دارم احساس می کنم تعادل راه رفتن ندارم..میگرن من بستگی به وضعیت تغذیه و اعصاب و گرما و نور آفتاب بدتر می شه و زمانی بوههای تند استشمام کنم شدت می گیره. میخوام بدونم این سرگیجه همراه با سردرد میگرن علتش چیه واقعا نگرانم….چون من قبلا سینوس اسفنوئیدم هم عفونی بود سرگیجه داشتم…و در واقع سینوزیت من هم فعاله و بصورت فشار در پیشانی و چشم و صورت و درد خفیف ظاهر میشه… جناب دکتر سر گیجه های من مربوط به سینوزیت است یا میگرن؟ ضرورت درمان میگرن و سینوزیت کدام ارجحیت دارد؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      عوارض سینوزیت اغلب گذرا و و خود محدود است، سرگیجه عود کننده به همراه سردرد اغلب بعلت میگرن است، با درمان میگرن احتمالا سردرد و سرگیجه منتفی جواهد شد.

  3. حمیده می‌گوید:

    جناب دکتر وقتتون بخیر… میگرن من با ضربان شقیقه و سرگیجه و درد شدید سر هست گاهی وقتها 18 ساعت یا بیشتر درد دارم البنه ای میگرن ماهی یک یا دو بار می گیره بهترین درمان برای من چی هست؟ ایمی پرامین هرشب؟ پروپرانول؟ حتی از وقتی اسید فولیک می خورم میگرنم کمتر میگره…… یه دوره پردنیزولون برا حساسیت می خوردم بازم سردرد دام شدت کمتری داشت….خلاصه من یه درمان با عوارض کم می خوام… یه پزشک هم بهم سیپروهپتادین داد اما بخاطر عوارض نخوردم….. جناب دکتر وقتی اینطور میگرنی میگیره چه قرصی باید بخورم چون طاقت فرساست و به ژلوفن و استامینوفن کمی جواب می دهد….لطفا مرا راهنمایی کنید..

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      نوع درمان میگرن برای هر بیمار نسبت به شرایط فیزیکی و زمینه روان شناختی فرق میکند. تجویز درمان غیابی برای بیماران صلاح دانسته نشده است.

  4. reza می‌گوید:

    با عرض سلام و سخته نباشید اقای دکتر خیلی ممنون بابت پاسخ های خوبتون من چن ماه پیش مبتلا به میگرن شدم وبه پزشت مراجعه کردم که دارو های تجویز کردن و اصلا خوب نشدم تا این که مصرف دارو هارو قطع کردم و تحمل کردم بد یه مدت حالم بهتر شد هراز گاهی دچار حمله ی میکزنی میشم ولی میتونم تحمل کنم اما بد اون بیماری من دچار بعضی حالت هاشدم مثلا دیگه نمتونم هواسمو جمع کنم دیگه نمیتونم مطلب های طولانی رو بخونم اذیت میششم زودرنج شدم و زود عصبی میشم اصلا نمیتونم فکرمو متمرکز کاری اونم یه فشاری رو سرمم هست که اصلا از بین نمیره و همیشه باهامه خواهش میکنم راهنمایم کنید دیگه بریدم.ممنون

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      در مواردی بدتر از سردرد حالتهای منگی و تغییر خلق در میگرن مسئله ساز است، بهمین خاطر است درمان میگرن هم از طریق داروئی و هم به روش تغییر در تعامل ها و رویکردها به زندگی روز مره مهم است.

  5. افشین می‌گوید:

    سلام من میگرن دارم از نوع عصبی و همچنین به بعضی غذاها هم حساسیت دارم قصد تغییر جنسیت دارم بعد تغییر جنسیت بدنم هیچ هورمونی تولید نمیکنه و مجبورم استروژن مصرف کنم ایا مصرف استروژن باعث نشدید میگرن من میشه و احتمالش هست که با خوردن قرص استروژن هر روزه دچار سردرد بشم؟یا اینکه چون بدنم به این میزان هورمون نیاز داره مشکلی برام ایجاد نمیکنه؟

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      بحران روحی کم و بیش بعد از این تحول بزرگ در هویت و استفاده از هورمون استروژن ممکن است تشدید میگرن را موجب بشود، ولی در همه حال معمولا با درمان میگرن قابل کنترل است.

  6. باران می‌گوید:

    سلام.من میگرن عصبی دارم.درد ضربان دار سر و بی حسی و درد سمت چب بدنم.چشم چپم هم سوزش و تاری دید داره.دکتر برام دپاکین500 نوشته گفته داروت همینه..ولی الان مدتیه اثر نداره.باید چیکار کنم.؟؟؟در ضمن افسردگی دارم فل کستین هم میخورم

  7. علی صفری می‌گوید:

    سلام دکتر جان شرمنده از اینکه شرح بیماری کامل می نویسم درد از پیشانی یکطرف شروع شده بعدش تحت درمان قرارگرفتم ولی بدتر شدم درد به پشت سرم و گوش راست بیشتر از چپ حمله می کند درد در رگهای سرم بصورت خطی دارم و درد در بازویهام بصورت نبض و یا پاهام دارم که بعضی موقع حتی استخوان سرم درد می کند و صدای اذیتم می کند و گوشم یکسره وز وز می کند و دوست دارم چیزی توش بچرخانم درد عضله گردن دارم و خشکی گردن و عضلات دارم گز گز دست و پا و کمی بی حس بودن و بیحالی و کمی تکلم بهم می خوره بعضی کلمات و احساس درد در رگهای مغز ودردی در لگن و بازوی چپ و نقطه ای پشت گوشم درد شدیدی داره وانجام ام ار ای دادم دوتا ضایعه کوچک در سر وجود دارد که متخصص محترم میگن بر اثر میگرنه چیزی مهم نیست و هم اذیت هستم هم کمی ناراحت لطفا خواهشا راهنمیای فرمایید نوار مغز و نوار عصب و عضله سالم بوده

    • دکتر سیفی می‌گوید:

      بنظر میرسد علائم شرح داده شده در رابطه با میگرن توام با نشانه های استرس و اضطراب است، بیماری عضوی جدی مطرح نمیشود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


+ شش = 14

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>